جنگ گسترده عواقب خطرناکی دارد

برخی معتقدند این مواضع ترامپ از سر رسیدن به بن‌بست است و برخی معتقدند او همچنان به توافق با ایران امیدوار است. در همین راستا برای بررسی مواضع متناقض ترامپ «آرمان ملی» با امیرعلی ابوالفتح تحلیلگر مسائل بین‌الملل به گفت‌و‌گو پرداخته است که می‌خوانید. 

* مواضع اخیر ترامپ در توقف مجدد جنگ با ایران و فرصت به دیپلماسی را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

ترامپ همواره دنبال این بوده که تهدید را به بالاترین سطح برساند و در آخرین لحظه عقب‌نشینی کند و بگوید ما در حال رسیدن به توافق هستیم و امیدوار باشد از این طریق ایران به خواسته‌های آمریکا تن دهد. چند بار هم هست که این کار را کرده و شاخص‌ترین آن هم شبی بود که گفت امشب یک تمدن می‌میرد که قرار بود مثلا ساعت سه و نیم نصف شب حمله صورت بگیرد و آن تهدید عملیاتی شود ولی خب، نیم ساعت بعد گفت ما توافق کردیم و پایان جنگ را اعلام کرد. بخشی از این کار بدین جهت است که ایران زیر فشار سنگین ارعابی که آمریکا انجام می‌دهد کوتاه بیاید و بخشی هم بخاطر این است که خود ترامپ نه ولی هیأت حاکمه آمریکا به این جمع‌بندی می‌رسد که تشدید تنش می‌تواند عواقب بسیار بد و خطرناکی داشته باشد. همین هم متوجه پایگاه‌های آمریکا است و ایران هم پایگاه‌های آمریکا را هدف قرار می‌دهد الان می‌گویند که ضربات سنگینی به این پایگاه‌ها وارد شده و هم کشور‌های منطقه به شدت خسارت می‌بینند و نگران هستند زیرساخت‌هایشان فلج شود. بالاخره آنها هم شروع به رایزنی می‌کنند که جلوی جنگ را بگیرند و هم سرمایه‌داران بزرگ آمریکایی که سرمایه هایشان در این کشور‌ها است و اگر زیرساخت‌ها آسیب ببیند این سرمایه‌ها یا از بین می‌روند یا سود دهی خود را از دست می‌دهند؛ بنابراین مجموعه این عوامل باعث می‌شود که دونالد ترامپ در حمله به ایران تجدید نظر کند. البته باید این فرض در نظر بگیریم که ترامپ واقعا می‌خواسته حمله کند و حمله نکرده است وگرنه یک فرضیه این است که از اول داشته بلوف می‌زده و، چون دیده که ایران کوتاه نیامده در آخرین لحظه حرف خود را پس می‌گیرد. مجموعه این عوامل باعث می‌شود که این رفتار‌های ضدو نقیضی داشته باشد و هر لحظه چیزی بگوید. 

* این نوع موضع‌گیری‌ها از جانب ترامپ موجب بی‌اعتبار شدن دستگاه تصمیم‌گیری در آمریکا در فضای بین‌المللی نمی‌شود؟

چرا دقیقا همین اتفاق در حال رخ دادن است و در داخل آمریکا هم به ترامپ نقد می‌کنند که رئیس‌جمهور آمریکایی‌ها یا نباید تهدید کند یا وقتی تهدید می‌کند باید تهدید را عملی کند وگرنه اعتبار آمریکا به خطر می‌افتد. همین ترامپ بار‌ها اوباما را مورد سرزنش قرار داده بود که چرا وقتی در جنگ سوریه تهدید کرد که اگر حکومت بشار اسد از سلاح شیمیایی استفاده کند ما حمله می‌کنیم و این اتفاق افتاد و حمله نشد؟ اعتبار آمریکا به خطر افتاد، اما خود ترامپ هم به کرات این کار را انجام می‌دهد. بالاخره از ترامپ خیلی هم نمی‌توان انتظار داشت. دست به توییت شدن و اینکه بلافاصله این حرف‌ها را می‌زند بعد حرف‌ها را پس می‌گیرد بالاخره تصویر خوبی از آمریکا ایجاد نمی‌کند. نه در بین متحدین آمریکا که روی حرفش حساب کنند نه دشمنان و رقبایش. اگر بخواهیم خیلی بی‌طرفانه نگاه کنیم کشوری مثل ایران بعد از یک مدت دست ترامپ را می‌خواند. وقتی که می‌بیند ترامپ اینقدر خط و نشان می‌کشد و می‌گوید پل‌ها را می‌زند یا نیروگاه‌ها را می‌زند احتمالا ظرف ۲۴ ساعت بعد می‌خواهد عقب نشینی کند یا چیزی را بپذیرد فقط یک نمایش قدرت را نشان می‌دهد. این برای ایران یا کشور‌هایی مثل چین و روسیه هم باعث می‌شود آن اعتباری که تهدید‌های رئیس‌جمهور آمریکا باید می‌داشته ندارد، چون دیگر مشخص شده ترامپ دائم بلوف می‌زند. 

*روز گذشته منایع پاکستانی خبر دادند که احتمالا تا پایان هفته تحولات مثبتی در حوزه مذاکراتی شکل بگیرد؛ اساسا در چنین شرایطی چقدر این گزاره را امکان پذیر می‌بینید؟

من معتقدم مذاکره هنوز تمام نشده یعنی همین الان هم که ایران می‌گوید من مذاکره نمی‌کنم هم در حال مذاکره است و پیام‌ها رد و بدل می‌شود و طرح‌ها در رفت و آمد و بررسی است. یعنی روند مذاکراتی متوقف نشده ولی وسط مذاکرات هم جنگ محتمل است و هر لحظه ممکن است دوباره وارد جنگ‌های پرشدت یا حتی کم‌شدت شویم و زدوخورد‌هایی صورت بگیرد. ولی روند تلاش برای رسیدن به توافق هم در جریان است. فعلاً که قرار است قبل ازاینکه به توافق نهایی برسند تکلیف این تفاهمنامه مشخص شود. اگر آمریکا خواسته‌های ایران را بپذیرد بر سر تنگه هرمز که با نظارت و مدیریت ایران کشتی‌ها رفت و آمد کنند یک بخش بزرگی از این مشکلات رفع می‌شود و ممکن است دوباره طرفین به تفاهمنامه برگردند.