همه چیز درباره «النینو» و تاثیر آن بر آب و هوای ایران
به گزارش آرمان ملی آنلاین، سهراب قائدی در گفتوگو با ایسنا درباره پدیده هواشناسی «النینو»، اظهار کرد: جو زمین ساختار به هم پیوستهای است که رابطه قوی با آبهای سطح زمین دارد و این به هم پیوستگی موجب میشود که هرگاه در منطقهای تغییری در عناصر اقلیمی به ویژه در دما و فشار هوا رخ دهد و در پی آن، آب و هوای نقاط بسیار دوردست نیز تحت تاثیر قرار بگیرند، در اصلاح به این پدیدهها الگوهای پیوند از دور میگویند.
وی افزود: یکی از این الگوهای پیوند از دور، «النینو» است که به گرم شدن دورهای و غیرعادی آبهای سطحی اقیانوس آرام در منطقه استوایی گفته میشود.
دانشیار اقلیمشناسی گروه جغرافیا دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید چمران اهواز ادامه داد: در حالت عادی در منطقه استوا، بادها از شرق به غرب میوزند و آبهای گرم مناطق استوایی اقیانوس آرام را از شرق(سواحل قاره آمریکا) به غرب(سواحل آسیا و اقیانوسیه) جابهجا میکنند.
وی افزود: چرخه هوایی شکل گرفته روی این منطقه به نام «چرخه واکر» شناخته میشود که به واسطه آبهای گرم و مرطوب در سواحل آسیا و اقیانوسیه موجب بارش در این مناطق میشود و در سواحل غربی قاره آمریکا به واسطه بالا بودن آبهای سرد موجب خشکی هوا میشود و بیابانهای غرب این قاره را تشکیل میدهند.
قائدی توضیح داد: در شرایط «النینو» که مرحله گرم پدیده «انسو» است و مرحله سرد آن را لانینا مینامند، به دلیل کُند شدن یا حتی توقف و برعکس شدن بادهای استوایی، آبهای گرم انباشته شده در غرب، به سمت شرق (مرکز و شرق اقیانوس آرام) باز میگردند و دمای آبهای سطحی در سواحل غربی قاره آمریکا بهطور قابل توجهی افزایش مییابد و در نتیجه بارش در این مناطق افزایش مییابد و در سواحل آسیا و اقیانوسیه خشکسالی حکمفرما میشود.
دانشیار اقلیمشناسی گروه جغرافیا دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید چمران اهواز با اشاره به تاثیر این پدیده بر کشور ایران بیان کرد: «النینو» تنها از طریق الگوهای پیوند از دور بر آب و هوای ایران تاثیر میگذارد، بنابراین تاثیر آن احتمالی، غیرمستقیم و پیچیده است و میزان تاثیر آن به شدت این پدیده(میزان افزایش دمای آبهای اقیانوسی) موقعیت آن، فصل رخداد و سایر عوامل اقلیمی دارد.
وی ادامه داد: این وضعیت به این معنی است که معمولا «النینو» موجب افزایش دمای تابستان و حتی میانگین بلندمدت میشود اما تاثیر آن بر بارش، قطعی نیست و حتی ممکن است موجب کاهش بارش شود.
قائدی در ادامه گفت: با این حال بیشتر مطالعات نشان میدهد که معمولا «النینو» موجب افزایش بارش پاییزه در ایران به ویژه در مناطق کوهستانی میشود.
دانشیار اقلیمشناسی گروه جغرافیا دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید چمران اهواز با اشاره به عدم قطعیت تاثیر این پدیده بر آبوهوای ایران، گفت: مطالعات آماری میزان این همبستگی را حدود ۳۰ درصد بیان کردهاند که نسبتا ضعیف است. در مجموع به دلیل آشوبمندی دستگاه اقلیم و کنش و واکنش عوامل متعدد و بسیار، نمیتوان به قطعیت در مورد تاثیر این پدیده بر آب و هوای ایران اطمینان داشت.
تأثیر النینو در فصل گرم و بررسی چالشهای پیش رو
وی گفت: در فصلهای گرم سال، با افزایش دما و در نتیجه رخداد «النینو»، میزان مصرف انرژی افزایش مییابد، محصولات کشاورزی و امنیت غذایی به خطر میافتد و احتمال آتشسوزی در مراتع و جنگلها بیشتر میشود.
دانشیار اقلیمشناسی گروه جغرافیا دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید چمران اهواز تاکید کرد: از نظر بارش، رخداد «النینو» موجب بیثباتی در بارش میشود و در نتیجه احتمال رخداد سیلاب در فصل پاییز در مناطق غربی افزایش مییابد که میتواند موجب فرسایش خاک، رانش زمین و فشار بر زیرساختها بهویژه سدها شود.
قائدی ادامه داد: معمولا افزایش بارش در پاییز میتواند به کاهش یک تا دو ماهه در بارشهای زمستان و خشکسالی فصلی منجر شود که برای کشاورزی به ویژه در مناطق گرمسیری) مشکل ساز است بنابراین آمادگی در برابر این پدیده ضروری است.
عضو هیات علمی دانشگاه شهید چمران اهواز عنوان کرد: برای آمادگی در برابر مخاطرات این پدیده و با توجه به احتمال وقوع سیلاب و وقفه بارش، باید نگاهی دوسویه و با دو پیشفرض همزمان وجود داشته باشد بنابراین لازم است سدها بر اساس پیشبینی کوتاهتر و مطمئنتر، برای مهار سیلاب و ذخیره آب مدیریت شوند.
قائدی افزود: همچنین باید در زمینه کشاورزی به پایش خشکسالی و اصلاح الگوی کشت توجه کرد و افزایش تامینانرژی و راهکارهای کاهش مصرف و اتلاف انرژی را مدنظر قرار داد. وی در پایان گفت: آشوبمندی اقلیم زمین، پیشبینیهای بلندمدت را با خطاهای زیادی روبهرو میکند بنابراین نمیتوان به آنها اطمینان کامل داشت. در این شرایط باید ضمن حفظ آمادگی مداوم و توجه بیشتر به پیشبینیهای کوتاه مدت، پیشفرضهای بلند مدت را با احتمال رخداد چنین مخاطراتی از قبل آماده و در زمان لازم به کار بست.
