قرار است که مراسم وداع و تشییع رهبر شهید به عنوان بزرگترین واقعه تاریخی کشور در فهرست میراث ملی ثبت شود. شهرهای تهران، قم و مشهد، محل برپایی مراسم وداع و تشییع رهبر شهید خواهند بود و با توجه به گستردگی جمعیتی که در این مراسم حاضر میشوند، از چند هفته قبل ستادهای ویژه برای خدمترسانی به زائران حاضر در این مراسم تشکیل شده است.
تردد، ایاب و ذهاب، اسکان، تغذیه، امکانات رفاهی، خدمات بهداشت و درمان، تدابیر ویژه و بسیار مهمی است که برای زائران راهی هر یک از سه استان باید در نظر گرفته شود و مهمتر از آن، تامین امنیت برگزاری مراسم است که هم زائران، هم مقامات عالیرتبه کشور و هم سران و مقامات بلندپایه یا نمایندگان و سفرای خارجی در سلامت کامل و با خیالی مطمئن بتوانند در این مراسم حاضر شوند.
باتوجه به حجم زائرانی که طی روزهای ۱۳ و ۱۴ و ۱۵ تیر ماه برای حضور در مراسم وداع و تشییع در تهران حضور خواهند داشت و همچنین با توجه به ضرورت تدابیر امنیتی به دلیل حضور نمایندگان و سران کشورها و مقامات عالیرتبه کشورمان در این مراسم، تدابیر ویژه و مشخصی برای ترددهای درون شهری در نظر گرفته شده است.
براساس ضرورت تدابیر امنیتی، سه حلقه مشخص برای برگزاری مراسم وداع و تشییع در نظر گرفته شده که ورود، استقرار، خروج و حتی تردد در اطراف هر کدام از این حلقهها شرایط و الزامات خاصی دارد.
طبق اعلام معاون پلیس راهور تهران، با توجه به اینکه مراسم وداع روزهای شنبه و یکشنبه ۱۳ و ۱۴ تیرماه در مصلای تهران و مراسم تشییع روز دوشنبه ۱۵ تیرماه در محور دماوند، انقلاب، آزادی و لشکری و بزرگراه اشرفی اصفهانی، آیتالله سعیدی و خیابان کارگر حد فاصل میدان حر تا بزرگراه شهید حکیم برگزار خواهد شد، از ساعت ۱۰ شامگاه جمعه در شعاع یک کیلومتری مصلای تهران ممنوعیت توقف و تردد اعمال میشود که از ضلع شمال، از بزرگراه شهید همت به سمت مصلا، از خیابان سهروردی به سمت مصلا، از خیابان مطهری به سمت مصلا، امکان تردد و پارک وجود ندارد. حلقه دوم خیابانهای شریعتی، حقانی، کریمخان و میرزای شیرازی است که به دلیل اختصاص برای پارک خودروهای زائران، محدودیتهایی خواهد داشت و حلقه سوم برای پارک خودروها، بزرگراه صیاد، بزرگراه صدر و بابایی، خیابان انقلاب و خیابان ولیعصر خواهد بود.
طبق اعلام مقامات انتظامی پایتخت، برای مراسم تشییع هم، حلقه اول کف خیابان دماوند، انقلاب، آزادی، لشکری، کارگر، اشرفی اصفهانی و آیتالله سعیدی است که به طور کامل دارای ممنوعیت تردد و توقف است و پاکسازی این مسیر از شامگاه یکشنبه انجام میشود تا محور دراختیار زائران باشد و با شروع مراسم تشییع هم، تمام خیابانهای عمود به خیابان انقلاب و آزادی و در ادامه، بلوار کشاورز، نصرت، جمهوری، مجاهدین و پیروزی هم مسدود خواهد شد تا فضا برای تردد زائران هموار باشد.
اما علاوه بر این محدودیتها سه حلقه هم برای ممنوعیت و محدودیت عبور و مرور خودروها ایجاد شده که طبق اعلام مقامات انتظامی پایتخت، تا شعاع ۱۰۰ متری ضلع شمال و جنوب عمود بر خیابانهای دماوند، انقلاب، آزادی و محور لشکری به عنوان حلقه اول مراسم تشییع، صددرصد ممنوعیت تردد و پارک خودرو خواهد داشت. شرق خیابانهای دماوند، شهید ثانی، خواجه نصیر، مطهری، شیخ فضلالله و شهید فهمیده به سمت غرب و همچنین خیابان پیروزی، مجاهدین، جمهوری، دامپزشکی، شمشیری و بزرگراه شهید متوسلیان هم به عنوان دومین حلقه ممنوعیت پارک خودرو خواهد داشت و همچنین، حلقه سوم ممنوعیت توقف خودرو، شمال بزرگراههای شهید سلیمانی، شهید مطهری، گمنام، جلال آلاحمد، آیتالله کاشانی، علامه جعفری و شهید همدانی شمال، ضلع جنوب خیابانهای پیروزی، ۱۷ شهریور، امیرکبیر، امام خمینی، شهید متوسلیان تا آزادگان خواهد بود.
درخواست مقامات انتظامی پایتخت، از ساکنان محدودههای اجرای طرح و حلقههای اطراف مراسم وداع و تشییع این بوده که از شامگاه جمعه، از پارک خودروهای خود در حاشیه معابر اطراف محل سکونت، بهویژه در محدوده اجرای طرح، خودداری کنند، زیرا عملیات پاکسازی معابر از شب قبل از مراسم وداع آغاز خواهد شد و همچنین این تاکید را داشتهاند که «در دو روز برگزاری مراسم، به دلیل محدودیتهای ترافیکی، تردد آنان نیز با دشواریهایی همراه خواهد بود و لازم است برای انجام امور روزانه خود، برنامهریزی لازم را از پیش انجام بدهند.»
همچنین مقامات انتظامی پایتخت تاکید کردهاند که برپایی هرگونه موکب، ایستگاه صلواتی یا هرگونه سازه و تاسیساتی که در سطح معابر اصلی و مسیرهای تردد موجب ایجاد مانع یا اختلال در عبور و مرور خودروها و جمعیت شود، ممنوع است و با توجه به ضرورت مدیریت روان، ایمن و بهنگام تردد در مراسم بدرقه و تشییع رهبر شهید، استقرار هرگونه موکب و ایستگاه صلواتی باید در محلهایی انجام شود که هیچگونه مانع یا مزاحمتی برای عبور و مرور وسایل نقلیه و جابهجایی شرکتکنندگان در مراسم ایجاد نکند.
توصیه این روزهای پلیس راهور تهران بزرگ به شهروندان این بوده که در هفته جاری از تردد غیرضروری چه در داخل تهران و چه بیرون از شهر خودداری کنند، چون به دلیل محدودیت ظرفیت ناوگان عمومی، تعداد زیادی از زائران با خودروی شخصی عازم تهران خواهند شد و بار ترافیکی ایجاد شده، ترددهای غیرضروری را با محدودیتهای احتمالی مواجه خواهد کرد. تاکید رییس پلیس راهور این است که زائران با کمک از مسیریاب بومی مثل «بلد» و «نشان» از تمهیدات ترافیکی مطلع شوند و این احتمال هم مطرح شده که باتوجه به بار ترافیکی در ورودیهای منتهی به پایتخت یا استانهای قم و خراسانرضوی، این مسیرها یکطرفه شود. تهران ۱۴ ورودی دارد که از شامگاه جمعه، این ورودیها برای تردد خودروها و اتوبوسهای زائران اختصاص خواهد یافت و در صورت ضرورت، به سمت تهران یکطرفه میشود و ممکن است از ظرفیت اتوبانهای ورودی به تهران برای پارک خودروها استفاده شود. آزاد راه پردیس و جاده دماوند در شمالشرق، آزادراه امام رضا و جاده ورامین در جنوب شرق، آزادراه خلیجفارس و جاده قدیم قم در جنوب، آزادراه ساوه و آیتالله سعیدی در جنوبغرب، بزرگراه فتح در غرب، آزادراه شمال، شهید خرازی، شهید همدانی، شهید فهمیده و شهید لشکری در شمالغرب، ورودیهای منتهی به تهران هستند و پلیس راهور توصیه کرده که تمام مسافران و شهروندانی که قصد خروج از تهران دارند، از شامگاه جمعه از آزادراه غدیر استفاده کنند تا با مشکلات ترافیکی مواجه نشوند. همچنین طبق اعلام رییس پلیس راهور تهران بزرگ، برآورد شده که ۳۴.۸درصد زائران ورودی به تهران از معابر جنوبی، ۲۶.۱درصد از معابر غربی، ۲۳.۹درصد از معابر شرقی و نزدیک به ۱۰.۰۹درصد از معابر شمال غرب و شمال شرق و شمال تهران به سمت تهران وارد شوند.
نکته دیگر، پهنهبندی محدودههای برگزاری مراسم وداع و تشییع طی روزهای ۱۳، ۱۴ و ۱۵ تیر است. این پهنهبندی را شهرداری تهران انجام داده که بر همین اساس، حلقه اول شامل مصلای امام خمینی، از شمال بزرگراه شهید سلیمانی، از جنوب تا خیابان مطهری، از شرق تا خیابان سهروردی شمالی و از غرب تا بزرگراه مدرس خواهد بود. حلقه دوم از شمال بزرگراه حقانی، از شرق خیابان شریعتی، از جنوب تا میدان هفتم تیر و از غرب تا خیابان سیدحسن نصرالله را شامل میشود و حلقه سوم نیز شامل کل محدوده مناطق ۴، ۶، ۷، ۳ و تمام محلهای حضور زائران خواهد بود.
ایاب و ذهاب
درحالی که طی روزهای اخیر، پلیس راهور و و مسوولان شهری از ساکنان پایتخت و تمام زائران درخواست کردهاند که برای کمک به کنترل بار ترافیکی، از حمل و نقل عمومی استفاده کرده و با خودروی شخصی تردد نداشته باشند، طبق اعلام رییس پلیس راهور تهران بزرگ، یک میلیون و ۲۰۰ هزار پارکینگ برای خودروهای شخصی درنظر گرفته شده است، اما طبق برنامهریزی انجام شده، حمل و نقل و جابهجایی زائران و شهروندان در شهر تهران در محدوده مراسم وداع و تشییع، از ساعت ۴ صبح ۱۳ تیر تا پایان مراسم، توسط ۳۲۰۰ دستگاه اتوبوس عادی، تندرو و برقی و ۸۰۰ ون تاکسی به صورت رایگان انجام خواهد شد علاوه بر اینکه خطوط اتوبوس تندرو و متروی تهران هم به صورت ۲۴ ساعته فعال خواهد بود که طبق پیشبینیهای صورت گرفته، ۴۱.۳درصد از زائران و بیش از ۵ میلیون نفر از طریق مترو به سمت مراسم خواهند رفت.
طبق اعلام مقامات انتظامی پایتخت، در صورت کمبود فضا برای پارک خودرو در داخل شهر، در تمام بزرگراهها و ورودیهای پایتخت ازجمله اتوبان آزادگان، بسیج، یاسینی، آیتالله تهرانی، بزرگراه خرازی، شهید بابایی، زینالدین، شهید صیاد شیرازی، بخشی از بزرگراه شهید مدرس، شهید همدانی، شهید لشکری و شهید متوسلیان هم امکان پارک خودروها وجود دارد، علاوه بر اینکه قرار است در ۱۴ ورودی شهر تهران، فضای پارک خودرو و احداث موکب و پذیرایی درنظر گرفته شود و اتوبوسها هم در همین ورودیها مستقرند تا مردم را به مراسم برسانند.
اسکان
طبق اعلام شهرداری تهران و بنا به نقشهای که منتشر شده، هر منطقه پایتخت میزبان زائران یک استان خواهد بود و زائران استانهای گلستان و مازندران در منطقه یک، اصفهان در منطقه ۲، مرکزی در منطقه ۳، یزد در منطقه ۴، گیلان و مازندران در منطقه ۵، لرستان و چهارمحال و بختیاری در منطقه ۶، سمنان در منطقه ۸، کردستان و ایلام در منطقه ۹، آذربایجانغربی در منطقه ۱۰، قم، قزوین و خراسان در منطقه ۱۱، کرمان در منطقه ۱۲، یزد و کرمان در منطقه ۱۳، کهگیلویه و بویراحمد در منطقه ۱۴، هرمزگان و بوشهر در منطقه ۱۶، اردبیل در منطقه ۱۷، زنجان در منطقه ۱۸، آذربایجانشرقی در منطقه ۱۹، خوزستان در مناطق ۱۵ و ۲۰، کرمانشاه در منطقه ۲۱، همدان و فارس در منطقه ۲۲ مستقر خواهند شد و لازم به ذکر است که هم به دلیل تعداد زائران برخی استانها و هم به دلیل ظرفیت و امکانات برخی مناطق، برای اسکان برخی استانها دو منطقه درنظر گرفته شده است.
شهرداری تهران اعلام کرده که فرهنگسراها و مراکز فرهنگی پایتخت در چهار سطح برای اسکان زائران آمادهسازی میشوند به این نحو که فضاهای مسقف و مفروش ازجمله نمازخانهها، مهدکودکها و سالنهای ورزشی، فضاهای مسقف غیرمفروش مانند سالنهای فوتسال و نگارخانهها، کتابخانهها و کلاسهای آموزشی و همچنین محوطههای روباز با استفاده از چادر و داربست برای میزبانی از زائران تجهیز خواهند شد. همچنین ۱۰ زائرشهر برای این ایام آماده شده و فرهنگسراهای اشراق، فردوس، اندیشه، نوجوان، خاوران، بهمن، حاج قاسم، قرآن، امام (ره) و باغموزه قصر در طرح میزبانی از زائران مشارکت خواهند داشت که در این میان، فرهنگسرای بهمن، میزبان خانواده شهدای میناب خواهد بود، فرهنگسرای فردوس برای اسکان بانوان درنظر گرفته شده، فرهنگسرای مقاومت و پایداری برای اسکان مستندسازان و اهالی رسانه و فرهنگسرای اندیشه هم برای اسکان هنرمندان درنظر گرفته شده است.
طبق اعلام وزیر آموزش و پرورش هم، ۱۰۰۰ مدرسه در شهر تهران و ۱۰۰۰ مدرسه در شهرستانها آماده اسکان زائران هستند علاوه بر اینکه از فضای عمومی در وزارتخانهها، مساجد، بوستانها، حسینیهها و سالنهای ورزشی هم برای اسکان زائران بهرهگیری خواهد شد.
خدمترسانی به زائران
خدمات ضروری موردنیاز زائران در مراسم وداع و تشییع شامل خدمات رفاهی، اسکان، نحوه تردد و بهداشت و درمان است که وضعیت اسکان و تردد زائران با برنامهریزیهای جداگانه اطلاعرسانی شده است. طبق اعلام شهرداری تهران، قرار است ۱۵۹۴۷ پاکبان در مراسم وداع و تشییع حضور داشته باشند علاوه بر اینکه هر استان هم تعدادی پاکبان اعزامی به تهران خواهد داشت. بنا بر اعلام مدیرعامل سازمان مدیریت پسماند شهرداری تهران، طی روزهای ۱۳ و ۱۴ تیر ماه (مراسم وداع) ۸۴۳۰ پاکبان، ۳۱۸ نیروی جمعآوری پسماند خشک، ۸۵ دستگاه تانکر آب، ۱۵۳ کامیون حمل پسماند، ۹۲ دستگاه کامیونت روباز، ۳۴۱ وانت پسماند خشک و ۸ دستگاه جاروی مکانیزه به همراه ۳۶ تن کیسه زباله، ۱۰۰۰ مخزن ۱۲۰ لیتری، ۱۰۰۰ مخزن ۲۴۰ لیتری چرخدار به کار گرفته خواهند شد. در مراسم تشییع هم ۷۵۱۸ پاکبان، ۳۰ تانکر آب، ۱۲۴ کامیون حمل پسماند، ۶۹ کامیونت روباز، ۲۲ دستگاه جارو و ۱۲۱ وانت نوماند با ۴۰ تن کیسه زباله برای نظافت مسیر و معابر برگزاری مراسم فعال خواهند بود.
بهداشت و درمان
به دنبال فراخوان سازمان نظام پزشکی و وزارت بهداشت، هزاران تن از اعضای تیم درمان برای خدمات داوطلبانه در مراسم وداع و تشییع اعلام آمادگی کردهاند. دکتر نادر توکلی که رییس دانشگاه علوم پزشکی تهران است و مسوولیت کمیته بهداشت و درمان ستاد برگزاری مراسم وداع و تشییع پیکر رهبر شهید را هم برعهده دارد، از برپایی ۸ بیمارستان سیار و صحرایی در مصلای تهران خبر داده و گفته که این مجموعه درمانی شامل ۵ بیمارستان تخصصی سیار در رینگ مرکزی مصلا، یک بیمارستان پشتیبان ۲۰۰ تختخوابی در شبستان و دو بیمارستان صحرایی خارج از رینگ مرکزی است.
درحالی که به گفته دکتر خسرو صادقنیت که مشاور وزیر بهداشت و مدیرکل حوزه وزارتی است، ازدحام جمعیت و ایستایی و شرایط آب و هوایی از مسائل برگزاری این مراسم است، دکتر نادر توکلی هم گفته که علاوه بر خدمات حیاتبخش شامل احیای قلبی در این بیمارستانها، هماهنگی لازم برای انتقال مصدوم یا بیمار هم در رینگ مرکزی درنظر گرفته شده علاوه بر اینکه این بیمارستانها، پنج متخصص مقیم در هر شیفت و ۵ تا ۱۰ پزشک مستقر دارد و تامین دارو، اقلام مصرفی، دپوی کامل سرم هم انجام شده، اما تاکید مسوولان دستاندرکار ارائه خدمات بهداشت و درمان بر این است که با توجه به ضرورت برنامهریزی برای محدوده خارج از مصلا، لازم است مسیرهای دسترسی ویژه و غیرقابل اشغال برای نیروهای امدادی در رینگ اصلی و اطراف مصلا پیشبینی شود تا در صورت بروز حادثه، آمبولانسها و نیروهای امدادی بتوانند در کوتاهترین زمان به محل برسند.
دکتر صادقنیت همچنین با ابراز اطمینان از برنامهریزی مناسبی برای تامین آب و تغذیه در داخل مصلا، بر ضرورت توجه به خارج از این محدوده بهخصوص باتوجه به گرمای هوا و نگرانیهای مرتبط با آلودگی آب و مواد غذایی، تاکید کرده است.
محمداسماعیل توکلی که رییس اورژانس تهران است هم درباره پوشش امدادی مراسم گفته که در حلقههای اول و دوم استقرار نیروها، در مجموع ۳۷۰ دستگاه امدادی (آمبولانس و موتورلانس و...) مستقر خواهند شد و همچنین در روزهای ۱۲، ۱۳ و ۱۴، حدود ۷۰درصد ظرفیت خدمترسانی عادی اورژانس استان تهران حفظ میشود و برای روز برگزاری مراسم، ظرفیت عملیاتی اورژانس به حدود ۶۰۰ دستگاه خواهد رسید.