سهم IPv۶ در اینترنت ایران همچنان نزدیک به صفر

 داده‌های تحلیلی شبکه نشان می‌دهد اینترنت ایران طی ماه‌های اخیر یکی از شدیدترین افت‌های استفاده از IPv۶ را تجربه کرده است. در حالی که در نیمه نخست دی‌ماه ۱۴۰۴ سهم IPv۶ در ترافیک اینترنت کشور بیش از ۱۲ درصد ثبت شده بود، این رقم به‌تدریج کاهش یافت و اکنون در سال ۱۴۰۵ و بعد از بازگشایی اینترنت طی روزهاب اخیر در محدوده حدود ۰.۱ درصد قرار دارد؛ موضوعی که عملاً به حذف IPv۶ از سطح مصرف کاربران نهایی منجر شده است.

پیگیری مجدد وضعیت ترافیک اینترنت ایران در ۴۸ ساعت اخیر نیز نشان می‌دهد این روند همچنان ادامه دارد و سهم IPv۶ تغییر محسوسی نداشته است. به این ترتیب، بار اصلی ترافیک بار دیگر به IPv۴ بازگشته؛ در حالی که زیرساخت IPv۴ کشور وابستگی بالایی به NAT و به‌ویژه CGNAT دارد.

کارشناسان معتقدند افزایش فشار روی IPv۴ باعث بالا رفتن بار پردازشی روتر‌ها و دروازه‌های شبکه شده و همین مسئله می‌تواند پایداری اتصال کاربران را تحت تأثیر قرار دهد. این وضعیت به‌ویژه در شبکه‌های موبایل نمود بیشتری دارد؛ جایی که اپراتور‌ها پیش‌تر بخشی از ترافیک خود را از طریق IPv۶ یا ساختار Dual Stack مدیریت می‌کردند، اما اکنون تقریباً تمام بار ارتباطی به IPv۴ منتقل شده است.

نتیجه این شرایط، افزایش تأخیر، کندی در برقراری اولیه اتصال و بروز قطع‌و‌وصل‌های مقطعی به‌ویژه در ساعات پرترافیک عنوان می‌شود. همچنین با افزایش تعداد نشست‌های هم‌زمان IPv۴، احتمال بروز Timeout، افت کیفیت اتصال‌های پایدار و ناپایداری ارتباطات طولانی‌مدت بیشتر شده است.

در لایه خدمات نیز حذف IPv۶ اثر قابل توجهی بر کیفیت ارتباطات گذاشته است. بسیاری از شبکه‌های توزیع محتوا (CDN) و سرویس‌های ابری به‌صورت طبیعی بخشی از ترافیک خود را از طریق IPv۶ و مسیر‌های بهینه‌تر منتقل می‌کنند. با حذف این مسیرها، بار ترافیک به IPv۴ منتقل شده و مسیر‌های ارتباطی شلوغ‌تر و کم‌بازده‌تر شده‌اند.

این مسئله به‌ویژه در سرویس‌های حساس به تأخیر از جمله VPN، بازی‌های آنلاین و ارتباطات بلادرنگ تأثیر مستقیم دارد. وابستگی کامل به IPv۴ و افزایش ترجمه آدرس در CGNAT، کیفیت این خدمات را کاهش داده و ناپایداری بیشتری ایجاد کرده است.

کارشناسان شبکه معتقدند تا زمانی که IPv۶ به‌صورت گسترده و پایدار در شبکه اینترنت ایران فعال نشود، رسیدن به پایداری کامل و کاهش فشار ساختاری روی زیرساخت ارتباطی کشور دشوار خواهد بود. از همین رو، بازگشت IPv۶ و توسعه مجدد آن باید به‌عنوان یکی از اولویت‌های مهم در مدیریت و توسعه شبکه اینترنت کشور مورد توجه قرار گیرد.