جزئیات مرحله جدید از تنشها در خلیج فارس
شب گذشته با مجموعه حملات موشکی و پهپادی در عمان و امارات سطح تنشها وارد فاز جدیدی شد. همزمان با گزارشهایی از هدف قرار گرفتن یک ساختمان مسکونی در سواحل عمان، حملات موشکی و پهپادی گستردهای به اهدافی در امارات متحده عربی انجام شده که مقامات امارات در بیانیهای، ایران را «بهطور کامل مسئول» آن دانستهاند. درحالیکه تنها ساعاتی پیش از آن، آمریکا از «پروژه آزادی» برای اسکورت کشتیها در تنگه هرمز رونمایی کرده بود و برخی منابع خبری آمریکایی از عبور سلامت دو کشتی آمریکایی از تنگه هرمز خبر دادند.
بر اساس گزارش منابع امنیتی عمان، یک ساختمان مسکونی که محل سکونت کارمندان یک شرکت خارجی در «منطقه بخاء» بود، مورد هدف قرار گرفت که به زخمی شدن دو مهاجر و وارد آمدن خسارت به خودروها و یک خانه مجاور انجامیده است. همزمان، امارات با انتشار بیانیهای رسمی مدعی شد ایران ۱۲ موشک بالستیک، ۳ موشک کروز و ۴ پهپاد به سمت این کشور شلیک کرده که اگرچه بخش قابل توجهی از موشکها رهگیری شده، اما حمله پهپادی به منطقه صنایع نفتی الفجیره آتشسوزی و زخمی شدن سه نفر را به دنبال داشته است. در عینحال، مقامات کشور امنیت تنگه هرمز را در انحصار نیروهای مسلح جمهوری اسلامی دانسته و هرگونه تردد بدون هماهنگی ایران را غیرقابل قبول خوانده و اعلام کردهاند که تنگه هرمز به شرایط قبل بازنخواهد گشت.
از زمان آتش بس شکننده میان ایران و آمریکا که بنا بود زمانی برای شکلگیری آتش بس باشد، تنشها همچنان در سطح بالایی قرار داشته؛ با اینحال شب گذشته با مجموعه حملاتی به عمان و امارات احتمال وقوع مجدد جنگ افزایش یافته است. شبکه الجزیره در تحلیلی این حملات را بخشی از یک عملیات پیشگیرانه از سوی ایران خوانده که هدف آن مختل کردن هر مسیر جایگزین احتمالی برای عبور کشتیها از دریای عمان و بینیاز شدن از تنگه هرمز ارزیابی شده است. از سوی دیگر دونالد ترامپ در تماسی تلفنی از بیان این که ایران آتشبس را نقض کرده خودداری کرده و در عین حال به خبرنگارایبیسی گفته است «بیشتر موشکها سرنگون شدند و آسیب چندانی ندیدیم»، همزمان فرمانده سنتکام نیز مدعی شلیک موشک و پهپاد ایران به کشتیهای آمریکایی در تنگه هرمز شده است.
به نظر کیرسد که تهران و واشنگتن اکنون ورود مرحلهای از بیثباتی پیشبینیناپذیر شدهاند. در چنین شرایطی، سناریوی محتمل تشدید یک «سیکل معیوب» از حملات و آتشبسهای موقت است؛ الگویی که در آن هر حمله تلافیجویانه بهانهای برای حمله بعدی میشود و آتشبس نیز به حل مناقشات کمکی نمیکند، بلکه تنها برای نفسگیری و بازآرایی نیروها به کار میروند.
در این میان، مشکل بتوان خوشبین بود که تنش در سطح کنونی متوقف شود. اعلام «پروژه آزادی» از سوی آمریکا، پروژهای که برای بازگشایی تنگه هرمز از سوی واشنگتن برنامهریزی شده است و متقابلاً اصرار ایران بر انحصار امنیت تنگه هرمز، عملاً دو خط قرمز موازی ترسیم کرده که هرگونه تحرک عملیاتی از سوی هر طرف، میتواند به سادگی تفسیری تهاجمی یافته و آتش جدیدی برافروزد. تجربه ماههای اخیر نشان داده که در فقدان دیپلماسی، کوچکترین اتفاقی قابلیت تبدیل شدن به جرقهای برای درگیری گستردهتر را دارد.
