گفتوگوی اقناعی؛ نه اعتراض ساختارشکنانه
حضوری شدن کلاسهای دانشگاهها و شروع ترم جدید در بسیاری از دانشگاههای بزرگ کشور از جمله تهران، صنعتی شریف، شهیدبهشتی، امیرکبیر، خواجه نصیر و فردوسی مشهد، اما با تجمعات اعتراضی و ناآرامیهایی همراه بود. تجمعاتی که برای گرامیداشت جانباختگان اخیر برگزار شد و صحنه تقابل دو گروه از دانشجویان شد. دسته اول معترضان که شعارهای ساختارشکنانه میدادند و گروهی دیگر که در مقابل آنها در حمایت از نظام شعار میدادند. در دانشگاه تهران دو مراسم یادبود به یاد دو دانشجوی جانباخته این دانشگاه در دانشکده زبانها و ادبیات خارجی و دانشکده الهیات دانشگاه تهران برگزار شد که در نهایتا با شعارهای ساختارشکنانه برخی به تنش و خشونت کشیده شد. سایر دانشگاههای کشور نیز همین روال را داشتند و دانشجویان در دانشگاههای شریف، شهیدبهشتی، الزهرا (س) و فردوسی با شعارهای ساختارشکن لب به اعتراض گشودند. نکته اینجا است که باید دید چرا در ابتدای ترم تحصیلی دانشجویان به جای پرداختن به کلاس و درس به سمت اعتراضات رفتهاند و از چه سمت و سویی برای این دست اقدامات تحریک شدهاند. اینکه دانشجو صدای جامعه است و مطالبات جامعه را فریاد میزند درست و اعتراض به شرایط اقتصادی و معیشتی حاضر نیز در جای خود قبول؛ اما اینکه برخی بخواهند فضای دانشگاههای کشور را به تنش بکشند و با طرح شعارهای ساختارشکنانه فضا را تند و رادیکال کنند هیچ سودی ندارد. دانشگاه فضای بحث و گفتوگو است و اگر اعتراض یا انتقادی نیز وجود دارد که حتما دارد باید از مسیر گفتوگو طرح بحث شده و حل و فصل شود. اما اینکه برخی به لطایفالحیل مختلف بخواهند با اپوزیسیون خارجنشین همصدا شوند و شعارهای آنها را بدهند اعتراضی مسموع به حساب نمیآید. اینکه طی یکی دو روز گذشته در برخی دانشگاهها پرچم ایران به آتش کشیده شده یعنی این افراد اساسا نه زبانی برای گفتوگوی انتقادی دارند و نه گوشی برای شنیدن و با این اقدامات میخواهند فضا را به سمت رادیکال شدن و امنیتی شدن دانشگاهها پیش ببرند تا بالاجبار طبق خواسته دشمن دانشگاهها مجازی شوند. نکته مهم اینکه روزگذشته خبرهایی مبنی بر ارسال پیامکهایی به برخی دانشجویان دانشگاه شهیدبهشتی با مضمون تعلیق یا تماس با برخی خانوادهها منتشر شد که صحت آن تا کنون تایید نشده است.
* صیانت از حریم دانشگاه
کشور در شرایط حساسی بسر میبرد و انتظار این است که آرامش کامل در بخشهای مختلف حکمفرما باشد؛ اما اینکه دانشگاهها شلوغ باشد یعنی دانشجویان معترضند؛ اما اینکه به چه چیزی معترضند و این اعتراض را از چه مسیرهایی مطرح میکنند نیز مساله مهمی است. گفتوگو بهترین مسیری است که میتوان اعتراضات را بیان و پیگیری کرد. اعتراضلاتی که گویا برخی دانشجویان از هر دو طیف نمیخواهند با آرامش حل و فصل شود. در چنین شرایطی روز گذشته مسعود تجریشی، رئیس دانشگاه صنعتی شریف با حضور در جمع دانشجویان معترض گفت: «من علاقه دارم از شما صیانت کنم. نباید پسفردا خانوادهها بیایند از ما شکایت کنند که چرا اجازه دادید بچههای ما در تجمعات غیرقانونی شرکت کنند و عاقبت دستگیری نصیبشان شود». رئیس دانشگاه شریف اظهارکرد: هر دو گروه دانشجویان بهصورت غیرقانونی تجمع کردهاند؛ بنابراین از هر دو گروه، ممنوعالورود داریم. اگر هر دو گروه ثابت کنند به قانون پایبند هستند، آن را لغو میکنیم. اگر در ادامه تعداد ممنوعالورودها زیاد شود، کلا دانشگاه را مجازی میکنیم. ما تا امروز ایستادیم که کلاسها را حضوری داشته باشیم؛ چون بچههای فهیم داریم و میتوانیم اعتراض درست را در دانشگاه داشته باشیم». تجریشی با اشاره به ورود دادستان به این موضوع تصریح کرد: «دادستان عنوان کرده که این فقط موضوع دانشگاه نیست و ما باید ورود کنیم، اما ما برای صیانت از اعتراض درست و گفتوگو، صیانت کنیم. اما اگر از دست ما خارج شود، دیگر نمیتوانیم جواب بیرون را بدهیم و جواب خانوادهها و خودتان را نمیتوانیم بدهیم.» این در حالی است که اخیرا اخباری در فضای مجازی مبنی بر دخالت گارد ویژه در دانشگاه مطرح شده که در همین خصوص دفتر سخنگوی فراجا اعلام کرد: «برابر بررسی بهعمل آمده طی دو روزگذشته واحدهای یگان ویژه یا یگان امداد پلیس در هیچکدام از دانشگاههای کشور حضور نداشته و این شایعه جعلی و فاقد استناد خبری است». آنچه مسلم است هر هزینهای که ایجاد شود برای دانشجویان خواهد بود. چرا که اگر نهادهای خارج از دانشگاه وارد این مساله شوند معلوم نیست که دانشجویان با چه مسائلی روبهرو شوند و از طرف دیگر تعطیلی دانشگاه و برگزاری مجازی کلاسها فرصت آموزش حضوری و درک استاد را از دانشجویان خواهد گرفت؛ لذا دانشجویان باید با درک شرایط فضای امنی را برای گفتوگو وتضارب آراء فراهم کنند نه با برخی حرکتهای رادیکال فضای علمی دانشگاهها از معنا تهی سازند.
*مسیر تعامل
معاون اول رئیسجمهور در نشست با نمایندگان انجمنها و تشکلهای دانشجویی کشور با تأکید بر نقش دانشجویان در بیان مطالبات مردم بیان داشت: باور دولت چهاردهم این است که مشکلات کشور تنها از مسیر تعامل، گفتوگو و همزبانی میان دانشگاه، جامعه و حاکمیت قابل حل است و دانشگاهها باید بهعنوان یک نهاد علمی و عمومی، اداره امور خود را بر عهده داشته باشند. محمدرضا عارف با اشاره به اینکه دانشجویان پل ارتباطی مردم با حاکمیت و زبان گویای مطالبات مردم هستند، افزود: همه مشکلات با تعامل و همزبان شدن قابل حل است و بهترین و پربارترین جلسات ما با دانشجویان برگزار میشود. وی عنوان کرد: دانشجویان بهدلیل روحیه مطالبهگری از جایگاه ویژهای در میان مردم برخوردارند. بارها اعلام کردهام که ارزش یک پرخاش دانشجو برای من بیشتر از تکریم افراد است، چراکه این رفتار از دلسوزی، آیندهنگری و استقلال آنان نشأت میگیرد و وابستگی جناحی ندارد. معاون اول رئیسجمهور اظهار کرد: بنابر دلایلی در دهههای گذشته، افول جدی در جنبش دانشجویی ایجاد شده است. دانشجویان مانند گذشته حاضر به پرداخت هزینه نیستند و تشکلهای دانشجویی نیز تا حدی از بدنه خود فاصله گرفتهاند. در شکلگیری این وضعیت، بدنه دانشجویی، مدیران دانشگاهی و دخالتهای بیرونی در دانشگاهها نقش داشتهاند. معاون اول رئیسجمهور با تأکید بر ضرورت گفتوگو در فضای دانشگاهی بیان کرد: یکی از مشکلات امروز دانشگاهها، عدم همزبانی میان اساتید و دانشجویان است. بخشی از این اختلافات ناشی از عوامل تحمیلی و بیرونی، بهویژه از سوی کشورهای غربی است، اما نکته این است که گفتوگوی دروندانشگاهی میتواند راهحل این مسائل باشد. در حقیقت باید بررسی شود که آیا فضای فعلی دانشگاهها در مسیر انسانسازی حرکت میکند یا خیر. حوادث زیانبار یکسال گذشته نیازمند ریشهیابی دقیق است تا بتوان راهحلهای اساسی ارائه داد. عارف با تأکید بر ضرورت وجود وفاق در میان تشکلهای دانشجویی، اظهارداشت: ریشه بسیاری از اختلافات، منیتها و دخالتهای بیرونی است، اما اگر مساله مردم و منافع ملی محور قرار گیرد، اشتراکات فراوانی وجود خواهد داشت. باید بستر فعالیتهای همافزا در دانشگاهها فراهم شود تا تشکلهای دانشجویی با اتحاد و پرهیز از اختلاف، نقش مؤثرتری ایفا کنند.
