عبور از دوگانه ساختگی «مقاومت – دیپلماسی»

آرمان ملی - از زمان روی کار آمدن دولت حسن روحانی در ایران، دوگانه «مقاومت - دیپلماسی» بسیار پررنگ‌تر از گذشته در فضای سیاسی ایران نمود یافت و مشکلاتی را پدید آورد. طی هفته‌های گذشته و به‌ویژه در سخنرانی 22 بهمن، رئیس‌جمهور بر لزوم پرهیز از دامن زدن به این دوگانه ساختگی تأکید کرده و از آن به عنوان یکی از موانع و مشکلات بر سر راه کشور نام برد. آنچه رئیس‌جمهور مطرح کرده بیانی ‌است واقعی از آنچه در جامعه جهانی و در سپهر دیپلماسی وجود دارد. به آن معنی که دولت‌ها باید حافظ منافع ملی کشورشان باشند و در کنار آن با دیگر کشورها نیز تعامل سازنده برقرار کنند. نگاه آقای روحانی در واقع تمایز قائل شدن میان دو دیدگاه رایج در کشور است. یک دیدگاه معتقد است باید به جامعه جهانی و نظم جاری در آن نگاهی تجدیدنظرطلبانه داشت. این نگاه بیشتر بر «تقابل» با نظم موجود معطوف است و خواستار مقابله با این وضعیت است. نگاه دیگری وجود دارد که معتقد است ضمن حفظ منافع ملی به هر وسیله ممکن، باید روابطی مناسب با جامعه جهانی ایجاد شده و کشور به وسیله یک دیپلماسی فعال در راستای برقراری روابط با دیگر کشورهای جهان بر آید. طبیعی است زمانی که با دولت و نظام سیاسی مستقر مواجه هستیم، باید در ارتباط با دیگر کشورهای جهان متفاوت از یک نهضت عمل کنیم. نظام سیاسی به استقرار و ادامه فعالیت می‌اندیشد و این استقرار مستلزم ایجاد تعامل و گفت‌وگو در عین مقاومت است. نگاهی به وضعیت کنونی جهان و نظم جهانی موجود نشان می‌دهد که این نظم بر «آنارشی» استوار است و هرکس بر اساس منافع خود تصمیماتش را اتخاذ می‌کند. در چنین شرایطی دیپلماسی است که منافع متعارف را مدیریت کرده و مانع از فروپاشی نظم موجود می‌شود. ما در عین اینکه باید به لحاظ مقاومت و تقویت قوای دفاعی بازدارنده فعال باشیم باید در راستای ارتباط با جامعه جهانی بکوشیم. نگاه یک بعدی به مسأله‌ای حساس نظیر سیاست خارجی که در شرایط کنونی نسبت مستقیمی با اقتصاد، فرهنگ و سیاست داخلی دارد آسیب‌زاست و می‌تواند یک نظام سیاسی را با مشکلاتی جدی مواجه کند. در ایران نظام سیاسی جمهوری اسلامی مستقر است و این نظام سیاسی متولی اداره اقتصاد، فرهنگ و سیاست در کشور است. یک نظام سیاسی نمی‌تواند در انزوای بین‌المللی به اداره کشور بپردازد و به همین منظور نیازمند است که سیاستمداران از ایجاد دوگانه ساختگی «مقاومت - دیپلماسی» پرهیز کنند و تنها به رویکرد دقیق‌تر که تامین کننده بیشتر منافع ملی است، بیندیشند.