فرهنگ‌سازی و الزام‌آوری؛ پیش‌شرط موفقیت «شناسنامه شغلی»

آرمان - طرح شناسنامه شغلی پیش از این نیز در دوره وزارت آقای ربیعی از سوی وزارت کار ارائه شده بود. بر این اساس قرار بود دولت، اطلاعات کارگران را در یک سامانه گردآوری کرده و نوع کار، تجربیات، سوابق و تحصیلات کارگران در این سامانه درج شود. در روزهای اخیر دوباره نام این طرح از سوی مقامات وزارت کار بر سر زبان‌ها افتاده است؛ اما مشخص نیست این طرح در حقیقت همان طرح قبلی‌ست یا خیر. اما به باور من هر گونه اقدام در این زمینه بهتر از اقدام نکردن است؛ زیرا شناسنامه شغلی می‌تواند حاوی اطلاعاتی باشد که برای افراد فعال در عرصه کار- چه کارگر و چه کارفرما- مفید واقع شود. همچنین این شناسنامه می‌تواند اطلاعات دقیقی به وزارت کار، سازمان تامین اجتماعی و تصمیم‌گیران حوزه اشتغال برای سیاست‌گذاری ارائه دهد. کلیت این طرح خوب است به شرط آنکه قابلیت اجرایی و عملیاتی داشته باشد. بیشترین نیروی کار در صنوف- یعنی کارگاه‌های کوچک با کمتر از 10 نفر پرسنل- طبقه‌بندی می‌شوند. با توجه به اینکه جابجایی کارگاهی در این بخش زیاد اتفاق می‌افتد، باید نگاه این طرح برای موفقیت به صنوف باشد. کارگاه‌های بزرگ معمولا چنین طرح‌هایی را اجرا می‌کنند و مشکل خاصی هم به‌ وجود نمی‌آید. اما باید فرهنگ و الزامات چنین طرحی ایجاد شود تا تهیه شناسنامه شغلی به‌عنوان یک امر واجب تلقی شود و کارفرمایان راغب شوند این کار را حتما انجام دهند. اگر این الزامات وجود نداشته باشد و فرهنگ آن ایجاد نشود شاید شناسنامه شغلی با اقبال مواجه نباشد. کارگاه‌های سازمان‌یافته متوسط یا بزرگ با بیش از 50 نفر پرسنل، عموما این طرح را اجرا خواهند کرد و به‌نظر می‌رسد اینکه چنین طرحی تا چه میزان می‌تواند برای آنها مفید واقع شود برایشان ملموس‌تر باشد. اما احساس می‌شود جذابیت و مقبولیت این طرح در کارگاه‌های کوچک کمتر باشد یا وجود نداشته باشد. به همین دلیل باید الزاماتی ایجاد شود تا همه کارفرمایان این طرح را ایجاد کنند؛ زیرا طیف وسیعی از کارگران در کارگاه‌های کوچک شاغلند. شناسنامه شغلی، افراد و بنگاه‌ها را از ادعا خارج می‌کند. اینکه فرد چه مهارت‌هایی دارد یا چه میزان در کدام کارگاه کار کرده است از ادعا خارج می‌شود و عینیت می‌یابد. همچنین در این صورت کارگران دائم و غیردائم نیز شناسایی شده و مشخص می‌شود کارگری که برای درخواست شغل به کارفرما مراجعه می‌کند از چه مهارت و تجربه‌ای برخوردار است. به‌دلیل ثبت مهارت‌ها و سوابق کاری، کارگران ساده از حرفه‌ای؛ قابل شناسایی شده و این امر می‌تواند به کارگاه‌ها برای انتخاب کارگران برای رسیدن به اهداف مشخص کمک کرده و بهره‌وری کارگاه‌ها را افزایش دهد. کارفرما درمی‌یابد که با چه نیروی کاری مواجه است و آیا می‌تواند در رسیدن به اهداف کارگاه مفید واقع شود یا خیر. در عین حال، این طرح متناسب با تخصص، مهارت و سابقه می‌تواند در بازار کار و چانه‌زنی مزدی هم کاربرد مفیدی داشته باشد. در صورت اجرایی‌شدن طرح شناسنامه شغلی، کارگران نیز در افزایش مهارت‌های شغلی برای اشغال موقعیت‌های بهتر و شرایط کاری مناسب‌تر تلاش خواهند کرد.