راهنمای ثبت طرح صنعتی طبق آخرین قوانین

اقدام برای ثبت یک طرح صنعتی انحصاری و نو در زمینه صنعت، تحت همین عنوان برای افراد قابل پیگیری خواهد بود. این امکان برای چنین اشخاصی فراهم شده است تا بتوانند مالکیت معنوی خود را از طریق مراجع رسمی اثبات کنند و از سوء استفاده های احتمالی جلوگیری به عمل آورند.

قانون رسمی مصوب در مجلس شورای اسلامی موسوم به ثبت اختراعات، در ماده 20 خود تاکید بر این موضوع دارد که هر ترکیبی از خطوط، رنگ ها، نقوش و هر بدعت نو در تلفیق این معانی که منجر به ارائه طرحی یا تغییری در یک طرح صنایع دستی باشد، به عنوان طرح صنعتی قابل قبول خواهد بود و پتانسیل ثبت خواهد داشت. طبق این تعریف می توان از تولید مجدد این کالا توسط افراد حقیقی و حقوقی دیگر در صورت موفقیت ها و استقبال مخاطبان ممانعت به عمل آورد و این همان مفهوم مالکیت معنوی بر طرح ارائه شده خواهد بود.

ایده پردازان و حتی کارآفرینان مختلف می توانند با انجام روند قانونی اشاره شده در خطوط بعدی و پرداخت هزینه های مربوط به آن، این مالکیت را کاملا در اختیار داشته باشند و از کپی کاری های بعدی جلوگیری کنند. به این ترتیب آنها در واقع تصاحب سرمایه ای را خواهند داشت که حتی بعدها می توانند در صورت نیاز آن را به دیگران هم منتقل کنند و پول خوبی از آن بدست آورند.

طرح های صنعتی را می توان در حوزه های مختلفی مانند محصولات حوزه صنعت و تولید، محصولات حوزه صنایع دستی و سنتی، محصولات زمینه لباس و پوشاک، محصولات لاکچری و لوکس تزئینی و دکوری، محصولاتی در حوزه جواهرات، زیورآلات و طلا و بسیاری از نمونه محصولات دیگر معرفی کرد.

روال ثبت یک طرح صنعتی

مسیر ثبت یک طرح صنعتی مطابق آن روالی است که برای برخی از مفاهیم دیگر مانند نشان ها و اختراعات نیز مورد استفاده قرار می گیرد.

گام اول در این فرآیند، ارائه اظهارنامه ای رسمی در سایت اداره مالکیت معنوی جهت ثبت خواهد بود. این اظهارنامه شامل مواردی از معرفی طرح و تمام ویژگی های نو بودن و اصالت می باشد. قانون رسمی کشور در مورد این اظهارنامه تاکید بسیاری بر روی صراحت و شفافیت متن دارد. آنها به وضوح تشریح کرده اند که باید متن به فارسی روان و سلیس باشد و توضیحات ارائه شده، بتواند به صورت کامل در مورد ویژگی های طرح صحبت کند. آنها حتی به این نکته هم اشاره می کنند که متن اظهارنامه می تواند به زبان انگلیسی نیز تنظیم شده باشد اما باید از طریق مراجع رسمی ترجمه شده و به صورت فارسی روان نوشته شود. یا اینکه در کنار یک اظهارنامه، خلاصه دقیق و باکیفیتی از آنچه در متن انگلیسی آورده شده است به صورت فارسی تقدیم مرجع صلاحیت دار شود.

این اظهارنامه به همراه ضمایم کامل که معرفی کننده بخش های مختلف طرح و احتمالا روشن کننده برخی از نکات گنگ در آن باشد، به سازمان مربوطه ارسال شده و پس از تایید قابلیت بهره برداری اقتصادی و معنوی را خواهد داشت.

ثبت طرح صنعتی و مدارک لازم آن

کاملا بدیهی است که تنها اظهارنامه به عنوان تایید کننده یک طرح صنعتی و ثبت آن کافی نخواهد بود، هر چند اعتقاد داریم که مهم ترین آیتم در این مسیر محسوب می شود. توجه به موارد زیر هم در این زمینه لازم است:

• تهیه اظهارنامه بسیار دقیق همراه با مشورت کارشناسان و متخصصین ثبت طرح صنعتی میزان فن که تجربه قبلی در این زمینه دارند و می توانند نکات لازم برای ثبت طرح صنعتی را در اختیار شما قرار دهند. این طرح همراه با برگه هایی مخصوص که باید توسط متقاضی تکمیل شوند، ضمیمه شده و در اختیار مرجع مورد نظر قرار خواهد گرفت.
• فرد متقاضی برای احراز هویت باید اقدام به ارائه مدارک هویتی کند. این مدارک شامل کارت ملی و شناسنامه ای می شود که متعلق به خود او بوده و اصالت داشته باشند. در مورد اشخاص حقوقی نیز روال همان حالت قبلی خواهد بود و باید روزنامه تاسیس، روزنامه تغییرات، اساسنامه و مدارک هویتی هیئت مدیره و موسسان به صورت کامل ارائه شوند.
• طرح های صنعتی دو بعدی که توسط متقاضیان در اختیار سازمان قرار می گیرد، باید همراه با تصاویری پنج گانه از بخش های مختلف محصول باشد. این تصاویر به شفاف سازی عملکرد و مفهوم اصلی طرح بسیار کمک خواهد کرد. طرح های صنعتی سه بعدی هم باید همان تصاویر پنج گانه را ارائه دهند.
• ارائه دهنده طرح صنعتی باید در مورد ذکر نام و یا عدم ذکر آن تصمیم لازم را بگیرد تا در صورت عدم ثبت نام، فرم های مربوطه تکمیل شده و در پرونده قرار داده شود.
• هزینه های لازم برای ثبت طرح صنعتی باید به صورت رسمی استعلام شده و در قالب فیش های بانکی رسمی به مرجع مورد نظر ارائه شود. البته احتمال دارد که در موارد خاصی، هزینه ها نسبت به فرآیند عادی بیشتر باشد که باید نسبت به پرداخت این بخش هم اقدامات لازم صورت پذیرد.
• مدارکی تحت عنوان حق تقدم، حداکثر تا 15 روز پس از اظهارنامه باید تکمیل شده و به اداره ثبت طرح ارائه شود.

ویژگی طرح های صنعتی

قانون در مورد طرح های صنعتی و نمونه هایی که قابلیت ثبت دارند، به دقت صحبت کرده و نظرات قطعی و شفاف خود در این زمینه را ارائه داده است. در ماده 84 قانون ثبت اختراعات، به صراحت عنوان شده است که طرح هایی قابل ثبت می باشند که :

• اصالت داشته باشند و ایده های نوین و غیرتکراری در آنها به وضوح قابل مشاهده باشد. بنابراین هرگونه کپی از کارهای قبلی و سطح پایین طرح های ارائه شده بدون شک رد خواهند بود و امکان ثبت نخواهند داشت.
• طرح ارائه شده باید در مورد خود محصول و یا یک کالای صنایع دستی باشد. در واقع خروجی به کارگیری یک محصول در یک فضای خاص نمی تواند به عنوان طرح صنعتی مورد قبول واقع شود. می توان این بند را مربوط به اصالت طرح و عدم وابستگی به نتیجه کاربری از آن نیز مربوط کرد.
• طرح های صنعتی حاوی هیچ گونه لوگو، نماد یا نشان رسمی نیستند و در صورت مشاهده قابل ثبت نخواهند بود. بدون شک اگر نمادی هم در این طرح ها مورد استفاده قرار گرفته باشد، باید ویژگی های اصالت و یکتایی در این مورد هم کاملا رعایت شده باشد.
• هر طرحی باید با قوانین و عرف کشور مطابقت داشته باشد. نباید در تضاد با ارزش ها، نظام اخلاقی و قوانین رسمی کشور باشد و هر گونه مغایرت با این مفاهیم می تواند عامل مهمی در عدم پذیرش برای ثبت طرح صنعتی تلقی شود.

تعریف واژه های اصالت و یکتایی در ثبت طرح

نکته مهم در این میان، تعریف از واژه یکتایی برای طرح خواهد بود. این یکتا بودن به معنای عدم تکرار قبلی برای این طرح در بین تمامی نمونه های ثبت شده قبلی است. در واقع احتمال دارد چنین ایده ای در ذهن و یا در عمل سال ها مورد استفاده بوده باشد، اما اولین فردی که اقدام به ثبت آن می کند، مالک معنوی طرح بوده و حق بهره برداری از آن را به صورت کامل خواهد داشت. از سوی دیگر در مورد تشابه با طرح های ثبت شده قبلی، ماده 21 قانون این چنین ذکر می کند که فرد آگاه مشاهده کننده آن، هیچ ذهنیت و سابقه قبلی در فکر خود نسبت به آن نداشته باشد و تداعی کننده طرح های قبلی نباشد.

نکته حیاتی و کلیدی دیگر هم مربوط به واژه اصالت در طرح می باشد. اصالت در یک طرح صنعتی به معنای نو بودن آن در عین عدم تکرار است. شما باید ذهن خود را به سمت فضاهای کشف نشده و ایده های نوین پیش ببرید و دست از تمامی ذهنیت های سابق خود بردارید. در واقع نیاز به خرق عادت دارید و باید از محدوده امن فکر خود خارج شوید.

نهایتا در مورد ثبت یک طرح صنعتی، این گونه گفته می شود که طرح مورد نظر باید در وهله اول نو باشد و مشابه قبلی نداشته باشد و این یعنی اصالت، سپس باید هیچ استفاده قبلی از آن در زمان قبل از ارائه اظهارنامه صورت نگرفته باشد و به قول معروف به شکل عمومی معرفی شده نباشد.

توصیه جدی برای ثبت طرح صنعتی

اغلب کارشناسان و متخصصین اهل فن توصیه جدی بر روی ثبت طرح صنعتی دارند. آنها عقیده دارند که شما می توانید با طی روند ثبت و بدست آوردن مالکیت معنوی، آینده بسیار درخشانی در مورد ایده خود داشته باشید و از حمایت های قانونی بانک ها و دولت در مسیر توسعه خود بهره مند شوید.