برق با دود مازوت!

آرمان ملی- منیره چگینی: هوای سرد آرام، آرام کشور را فرا گرفته و باید با کاهش دمای هوا، در انتظار افزایش مصرف گاز باشیم. روز گذشته وزارت نفت از پیش‌بینی افزایش کسری گاز در زمستان امسال خبر داده است، این موضوع زمانی می‌تواند چالش برانگیز باشد که هر زمان در ایران، کمبود گاز وجود داشته برای تامین و جبران کسری سوخت نیروگاه‌ها، از نفت کوره یا همان «مازوت» استفاده شده است. مازوت سوختی کم‌کیفیت است که در مراحل پایانی پالایش نفت‌خام به‌دست می‌آید و نسبت به سایر فرآورده‌های اصلی حاصل از پالایش نفت، ارزش اقتصادی پایین‌تری به دلیل مشکلات تنفسی که ایجاد می‌کند، دارد.

شاید صحبت‌های روزگذشته جواد اوجی، وزیر نفت مبنی بر افزایش کسری در منابع گاز، اولین زنگ هشدار و دومین بحران پیش روی علی‌سلاجقه باشد که طی چند روز گذشته بر صندلی ریاست سازمان حفاظت از محیط زیست تکیه زده و بدون تردید او در آینده‌ای نه‌چندان دور با دو چالش بزرگ روبه‌رو خواهد بود. دو ماموریت غیرممکن که رئیس سابق جنگل‌های کشور را در شرایط سختی قرار می‌دهد، نخست رفع مشکل خشکسالی و کنترل فرونشست زمین و دوم آلودگی هوا که تا چند وقت دیگر و با پدیده وارونگی، عرصه تنفس بر میلیون‌ها نفر از مردم کلانشهرها تنگ خواهد شد و کوهی از انتقادات را  روانه ساختمان سبز او خواهد کرد. وزیر نفت در سومین نشست هماهنگی و برنامه‌ریزی تأمین سوخت زمستانی پیش بینی کرده که «با توجه به روند رو‌به رشد مصرف گاز در ایران در زمستان پیش‌رو تا ۲۰۰ میلیون متر مکعب در روز کسری گاز داشته باشد.» آن‌طور که جواد اوجی گفته: «سال گذشته در برخی روزهای زمستان حدود ۱۶۰ میلیون متر مکعب کسری گاز داشته است و روند رشد مصرف امسال بین ۸ تا ۱۰ درصد بوده است.» برکسی پوشیده نیست که با افزایش مصرف سوخت گاز و کسری در این منبع سوخت، اولین گزینه پیش‌روی مسئولان برای تامین سوخت نیروگاه‌های کشور، انبارهای پر از نفت کوره خواهد بود که به دلیل گوگرد و فسفر بیش از اندازه و تحریم‌ها مشتری چندانی ندارد و حتی کشتی‌های اماراتی و ژاپنی خواهان آن نیستند و همین امر سبب شد که میلیون‌ها یا شاید میلیاردها تن مازوت در انبارها وجود داشته باشد. آن‌طور که ایرنا از این نشست هماهنگی که با حضور وزرای نیرو و نفت برگزار شده، گزارش داده « ارسال حداکثری سوخت مایع به نیروگاه‌ها با اولویت منطقه شمال شرق، استفاده حداکثری از نفت کوره در نیروگاه‌ها و مدیریت تأمین گاز برای مهم‌ترین مراکز تولید برق در کشور» از اصلی‌ترین موضوع‌های مورد بحث در این نشست است. پيش‌تر نيز مصطفي رجبي‌مشهدي، سخنگوي صنعت برق در سلسله نشست‌هاي جلسات استماع نخبگاني مركز پژوهش‌هاي مجلس كه تيرماه برگزار شد نسبت به تداوم مشكلات در زمستان هشدار داده بود. او در اين خصوص گفته بود: «مساله‌اي كه نگران‌كننده است، تزريق كافي گاز به نيروگاه‌ها در ماه‌هاي سرد در سال جاري است. امسال در زمستان به نيروگاه‌هاي 230 ميليون مترمعكب سوخت معادل نياز داريم و اگر مصرف را قطع كنيم نيازمند 210 ميليون مترمكعب هستيم كه اين راهكار نارضايتي‌هاي خود را به همراه دارد. زمستان نيمي از نياز را گاز تحويل مي‌گيريم و مابقي سوخت مايع است كه توان لجستيك در اين زمينه را نداريم.» به گفته رجبي‌مشهدي بايد نيروگاه‌ها 45 روز سوخت ذخيره داشته باشند كه در حال حاضر ميزان سوخت ذخيره نه تنها اين ميزان نيست بلكه 25 درصد كمتر از سال قبل است.بنابراين اين مساله زمينه بروز خاموشي، بازگشت آلودگي به ‌دليل مازوت‌سوزي و حتي قطع گاز مصرفي شهروندان را ايجاد مي‌كند. هفته گذشته نيز سيد مصطفي علوي مديرعامل شركت گاز استان اصفهان از كسري 25 ميليون مترمكعبي گاز براي زمستان سال جاري گفته بود.
  تکرار سناریوی سیاه 99
در دی‌ماه سال گذشته و در پی آلودگی شدید هوا، انتقادهایی از استفاده از مازوت یا نفت کوره در نیروگاه‌ها مطرح شد و در ابتدا مسئولان وزارت نفت و نیرو منکر استفاده از سوخت مازوت در نیروگاه‌ها شدند، اما با تداوم و شدت آلودگی هوا در چند دهه اخیر، شهرهای اراک، تهران، تبریز و کرج در برخی نیروگاه‌ها و صنایع خود مازوت‌سوزی دارند.  وزیر نفت دولت دوازدهم به‌نوعی اعتراف کرد که «مایل به استفاده از مازوت نیست ولی چاره دیگری نمانده است.» و حتی عیسی کلانتری، رئیس وقت سازمان محیط زیست، اعلام کرد: «قطعی برق بهتر از مصرف مازوت است» حتی یکم دی‌ماه 99، زهرا نژاد بهرام، عضو شورای شهر تهران گفت: «چون ظرفیت پالایشگاه‌ها از مازوت پر شده و به واسطه تحریم‌های بین‌المللی کسی خریدارشان نیست، مجبور هستیم به این موضوع تن بدهیم که این مازوت‌ها را در شهر‌ها بسوزانند.» مصرف مازوت در دی‌ماه، سیاه‌ترین یک ماه در کلانشهر تهران را در یک دهه اخیر رقم زد و بنا به گفته احمد طاهری، مدیر واحد سنجش و نگهداری شرکت کنترل کیفیت هوا درباره وضعیت آلودگی هوا در دی سال گذشته اظهار کرد: « شهروندان تهرانی در روز چهارشنبه (۲۴ دی‌ماه) با شاخص ۱۷۴، آلوده‌ترین هوای امسال را تنفس کردند و شاخص کیفیت هوای تهران در هشت نقطه از عدد ۲۰۰ عبور کرد. همچنین هوای شهرهای بندر عباس با شاخص ۱۰۲، اراک ۱۰۳، مشهد ۱۲۶، ارومیه ۱۲۷ و بجنورد ۱۴۸ ناسالم برای گروه‌های حساس و شهرهای تبریز با شاخص های ۱۵۳ ، اهواز ۱۵۶، اصفهان ۱۶۵، تهران  ۱۷۴ و کرج ۱۷۹ در شرایط ناسالم برای تمام گروه ها قرار دارد.» 
  آمادگی برای روزهای آلوده پیش‌رو 
در این رابطه یک کارشناس محیط زیست به «آرمان ملی» می‌گوید: «بدون شک و با سناریویی که امسال مبنی بر کاهش مخازن گازی در پیش گرفته‌اند، سوخت مازوت روزگار مردم را سیاه می‌کند و از حالا باید به فکر زمستان سیاه 1400 باشیم.» اسماعیل کهرم در ادامه می‌افزاید: «تا چند سال پیش ایران 15 میلیارد لیتر مازوت (نفت سیاه یا سوخت دریا) را به کشور امارات می‌فروخت. کشور امارات این سوخت را برای کشتی‌های خود خریداری می‌کرد و آنها در دل اقیانوس‌ها و زمان باد و باران، این سوخت را می‌سوزاند که آلودگی زیادی تولید نمی‌کرد. اما چون آمریکا با تحریم‌هایش مانع از این کار شد و نکته نگران کننده این است که امارات ایراد گرفته که اندازه گوگرد و فسفر مازوت تولید شده ایران، بیش 3.5 درصد و بسیار خطرناک است (در حالی‌که طبق استانداردها این میزان باید نیم درصد باشد) آنها مازوت ایران را نمی‌خرند. انبارهای ایران پر از مازوت شده و در روزهایی که کشور برای سوخت نیروگاها و صنایع با کمبود گاز مواجه است، از مازوت استفاده می‌کنند. طی سال‌های گذشته مسئولان سازمان حفاظت از محیط زیست بارها به نیروگاه‌ها  اعلام جدی کرده‌اند که از سوخت مازوت به هیچ عنوان استفاده نکنند، ولی کسی به حرف ایشان گوش نمی‌دهد. سال‌هاست که نیروگاه‌ها و صنایع ما مازت می‌سوزانند. قبلا ما پنج میلیون لیتر مازوت را در داخل ایران می‌سوزاندیم و 15 میلیون لیتر را به امارات و دیگر کشورها صادر می‌کردیم، اما حالا مازوت صادر نمی‌شود و مخازن پر از سوخت مازوت شده است.»

ارسال دیدگاه شما

روزنامه در یک نگاه
ویژه نامه