ایــران و عــربستان یک گام تا توافـــق

آرمان ملی- حمید شجاعی: روابط جمهوری اسلامی ایران و عربستان سعودی همواره در مقاطع مختلف با فراز و فرودهایی همراه بوده است اما روابط طرفین تا حدود یک دهه پیش هیچگاه تا حد قطع روابط دیپلماتیک و دوجانبه پیش نرفته بود. در دولت‌های دفاع مقدس، سازندگی آیت ا... هاشمی، اصلاحات خاتمی و مهرورزی احمدی‌نژاد این روابط پر رنگ و کمرنگ بوده اما همیشه تهران و ریاض از یکدیگر به عنوان کشورهای بزرگ و تاثیرگذار منطقه یاد کرده‌اند. این در حالی است که از میانه‌های دهه نود در دولت روحانی شاهد تنش‌هایی در روابط ایران و عربستان بودیم جایی که دوازدهم دی ماه سال 94 و در پی اعدام شیخ نمر روحانی شیعه در عربستان  و انتشار این خبر در رسانه‌ها معترضان به این اتفاق همان روز در مشهد به ساختمان کنسولگری عربستان حمله کرده و پرچم عربستان را از ساختمان کنسولگری این کشور پایین کشیده و شامگاه همان روز نیز در تهران و در برابر سفارت عربستان تجمعی انجام شد که به دنبال آن تعدادی از تجمع کنندگان وارد ساختمان سفارت شده، پرچم عربستان را به زیر کشیده و پس از تخریب اموال داخل ساختمان بنای داخلی سفارت را به آتش کشیدند. هر چند که آن شب مسئولان انتظامی تهران تظاهر کنندگان را به آرامش دعوت کردند اما این پایان  ماجرا نبود و مساله با آرامش پایان نیافت. چنانکه تبعات این اقدام جريانات خودسر ضربه‌اي سخت به دستگاه ديپلماسي ايران وارد كرد؛ تا جايي كه تبعات اين حمله همچنان متوجه دستگاه ديپلماسي است. در پی این اتفاق دادستان عمومی و انقلاب  وقت تهران از بازداشت ۴۰ نفر از کسانی که در ورود به ساختمان سفارت سعودی نقش داشتند خبر داد و دادستان وقت تهران نیز  از صدور دستور قضایی برای شناسایی و دستگیری سایر افراد در این زمینه خبر داد.  در همان زمان نام حسن کردمیهن به میان آمد. مردی که گفتند عامل حمله بوده و به دستور او عده‌ای خودسر راهی سفارت عربستان شده‌اند. البته پس از این اتفاقات کردمیهن به سوریه رفت و در بازگشت در فرودگاه دستگیر شد. هر چند که پس از چندی آزاد شد. آنچه مسلم است آن زمان 20 نفر در ارتباط با این مساله دستگیر شدند و سخنگوي وقت دستگاه قضا در فروردين ماه 96 با اشاره به حكم اين 20 نفر گفت: سه نفر از آنها تبرئه شدند، حكم شش نفر از آنها قطعي شد و باقي محكوم‌شدگان به حكم صادره اعتراض كردند. وی درباره چرايي تبرئه برخي متهمان گفت: «يكي از اتهامات، تخريب سفارت عربستان بود با اين حال در دادگاه هم ما اعلام كرديم كه اين اتهام بايد شاكي خصوصي داشته باشد، دادگاه هم پس از بررسي موضوع تخريب سفارت عربستان را منتفي دانسته است.» البته برخی از این متهمان در ادامه به جای برخورد صاحب پست و مقام  نیز شدند. حسن کرد میهن  که دوستی خوبی با محمد باقر قالیباف داشت و در انتخابات‌های 92 و 96 برای او تبلیغات می‌کرد در دی ماه سال گذشته به عنوان مشاور رئیس و رئیس کمیته فرهنگی این فدراسیون منصوب شد. اما در بعد خارجی این اتفاق برای ایران بسیار گران تمام شد چنانکه چند روز پس از حمله؛ عادل الجبیر وزیر امورخارجه وقت عربستان و رئیس اداره رسانه‌ای عربستان به‌طور مشترک در یک کنفرانس خبری ضمن طرح این ادعا که نیروهای ایرانی هیچ تلاشی برای جلوگیری از تجاوز به ساختمان سفارت و کنسولگری انجام ندادند،گفت:  عربستان روابط دیپلماتیک خود با ایران را قطع کرده و از هیأت دیپلماسی ایرانی خواسته ‌است تا ظرف ۴۸ ساعت خاک این کشور را ترک کنند و این تصمیم در راستای منافع کشور اتخاذ شده‌است.» اینگونه بود که روابط ایران و عربستان در همه سطوح قطع شد و از آن زمان تاکنون رایزنی‌ها برای احیای روابط دو کشور همچنان ادامه دارد. 
 مذاکرات ایران و عربستان 
طی روزها و هفته‌های اخیر صحبت‌های بسیاری  در ارتباط با مذاکرات تهران و ریاض  در خصوص از سر گیری روابط دو کشور مطرح شده است و آنطور که مصطفی الکاظمی نخست وزیر عراق گفته این مذاکرات بسیار خوب و سازنده پیش رفته است. مذاکرات ایران و عربستان که 3 دور آن در بغداد برگزار شده دور چهارم خود را می‌گذراند. آنچه شنیده می‌شود برخی منابع آگاه  مدعی شده‌اند که تهران و ریاض بعد از چهار دور مذاکره به تفاهماتی رسیده‌اند که از مهم‌ترین آنها می‌توان به توقف حمایت‌های عربستان از گروه‌های معارض ایرانی، سرمایه گذاری عربستان در عراق و سوریه، ایجاد جاده بین المللی میان مشهد-کربلا و مکه و همچنین بازگشایی سفارت‌های دو کشور اشاره کرد. فیصل بن فرحان، وزیر خارجه سعودی اخیرا اعلام کرد که کشورش در 21 سپتامبر دور چهارم مذاکرات خود با ایران را برگزار کرده است اما این مذاکرات همچنان در مرحله مقدماتی است. یک منبع دیپلماتیک عراقی که از نشست اخیر میان دو کشور ایران و عربستان مطلع است در گفت وگو با عربی پست مدعی شد که دور آخر مذاکرات تهران و ریاض در داخل فرودگاه بین‌المللی بغداد برگزار شد و فضای این مذاکرات «بسیار مثبت» بود. یک منبع ایرانی  هم گفته است که اقدام به بازگشایی سفارت‌های دو کشور نشان دهنده حسن نیت است و می‌تواند آغازی برای حل بسیاری از اختلافات میان دو کشور باشد.  حال باید دید این مذاکرات در نهایت به کجا خواهد رسید و چه زمانی شاهد باز شدن سفارتخانه و کنسولگری‌های دو کشور خواهیم بود. 
 مذاکرات را سازنده می‌دانیم
وزیر امور خارجه کشورمان درباره روند مذاکرات ایران و عربستان عنوان کرد که گفت‌وگوهای سعودی و ایرانی در مسیر درست خودش قرار دارد اظهار داشت: نیازمند گفت‌وگوهای بیشتر هستیم و تا این مرحله به نتایج و توافقاتی رسیده‌ایم و دو طرف نسبت به اجرای توافقات در زمان مناسب خودش اقدام و اطلاع رسانی خواهند کرد.حسین امیرعبداللهیان گفت: ما از استمرار گفت‌وگوها و نتایج عملی که به نفع دو‌ طرف باشد و به نفع منطقه خواهد بود، استقبال می‌کنیم. رئیس دستگاه دیپلماسی همچنین یادآور شد: ما قطع کننده رابطه دیپلماتیک با عربستان سعودی نبودیم، این تصمیمی بود که عربستان سعودی چند سال پیش اتخاذ کرد. وزیر خارجه کشورمان ادامه داد: مذاکرات موجود را سازنده می‌دانیم و امیدوار هستیم دو طرف به نتایج مناسب نائل شوند. امیرعبداللهیان عربستان را کشوری مهم در منطقه خواند و یادآور شد: جمهوری اسلامی ایران هم کشوری مهم در منطقه است و نقش این دو کشور در کمک به توسعه و امنیت پایدار و رشد منطقه مهم است.

ارسال دیدگاه شما

روزنامه در یک نگاه
ویژه نامه