شفافیت حرف دولت و انتظار مردم

نبی‌اله عشقی‌ثانی فعال اجتماعی

دولت اصول دوازده‌گانه سیاست‌های اجرائی خود را در چند روز گذشته به اعضای کابینه ابلاغ کرد با این هدف که در تدوین برنامه‌ها و اجرای پروژه‌ها و صدور دستورالعمل‌ها و فرایندهای تصمیم‌گیری ملاک عمل و اقدام قرار گیرد. اولین اصل از اصول دوازده‌گانه اعلام شده، شفافیت است که جای تشکر دارد، از آنجا که شفافیت یک استاندارد، یک اصل اساسی، یک ارزش و یک انتظار همگانی است؛ بسیاری از سیاسیون از آن حرف می‌‎زنند و به آن وعده می‌دهند اما معمولا در عمل آن‌گونه که مورد انتظار است، تحقق پیدا نمی‌کند. برخی نیز می‌گویند شفافیت در همه تصمیم‌گیری‌ها نمی‌تواند بروز و ظهور پیدا کند، چون بعضا مبنای آن اطلاعاتی است که نباید در سطح جامعه منتشر شود. شفافیت ابتدا در روابط خانوادگی مورد انتظار است، اگرچه معمولا در خانواده‌ها از این واژه کمتر استفاده می‌شود بلکه مفهوم شفافیت در قالب کلماتی دیگر مثل یکرنگی و صمیمیت بکار برده می‌شود که ملاک استحکام زندگی سالم همراه با خوشبختی است. شفافیت در تبلیغات تجاری و بازرگانی نیز بدین صورت مورد استناد قرار می‌گیرد؛ ما شفاف هستیم و محصولات ما بهترین و قابل ارزیابی است. سمن‌ها و موسسات مردم‌نهاد برای جذب کمک مردم و همراهی آنان از شعار ما شفاف و پاسخگو هستیم بهره می‌برند. تشکل‌های اجتماعی بر این باورند که شفافیت ســرمایه اجتماعـی تولید می‌کند و اعتماد مردمی را افزایش می‌دهد، می‌گویند ما همه چیز را به اعضــای خود می‌گوییم زیرا آنان را محرم خودمان می‌دانیم و هیچ موضوع غیرشفاف و ناآشکاری نداریم پس مورد اعتماد مردم هستیم. زمانی که سیاسیون از شفافیت سخن می‌گویند، خطاب آنها به همه شهروندان است و ذینفعان آن مردم هستند چون اداره کشور بدون همراهی و مشارکت مردم میسر نیست. اما شفافیت چیست و حدود آن تا کجاست؟ شفافیت را ارائه حق اطلاعات مردم به مردم دانسته‌اند که باید با کیفیت مناسب، در زمان مناسب و در محل مناسب و در قالب مناسب به مخاطب ذینفع اطلاع‌رسانی شود تا شفافیت واقعیت پیدا کند و مردم از آثار آن برخودار شوند. انتظار مردم از دولت‌ها شفافیت در مباحثی همچون پاسخگویی، مبارزه با فساد و رعایت عدالت در نگاه یکسان به مردم، در توزیع منابع و برخورداری منصفانه مردم از امکانات کشور و آسایش و رفاه عمومی است. واقعیت این است که مردم حق دارند تا در جریان تصمیم‌گیری‌ها، علل تصمیم و نتایج آن قرار گیرند، زیرا دولت‌ها درحقیقت منتخبان مردم و از خود مردم هستند. شفافیت امکان نظارت بر عملکرد را تسهیل می‌کند برای این منظور اطلاع‌رسانی باید همه سطوح و همه رده‌های سازمانی را دربرگیرد و نهایتا از نتایج شفافیت هم مردم و هم دولت‌ها برخوردار شوند. شفافیت مثل پارچــه سفید است اگر کوچک‌ترین لکه‌ای در اثر عملکرد نادرست بــر آن بنشیند، همه متوجه آن می‌شوند ضمن آنکه عملکرد غیرشفاف باعث کاهش اعتماد عمومی می‌شود به صورتی که بازگرداندن آن به جامعه به آسانی میسر نیست و بسیار پرهزینه و نیازمند گذشت زمان است. شفافیت مانع پنهان‌کاری و سوءاستفاده برخی اشخاص سودجو می‌شود و از واگذاری امکانات دولتی به اشخاص وابسته به خودشان پیشگیری و از گسترش خلافکاری‌های دیگر جلوگیری می‌کند. شفافیت در تصویب قوانین و تدوین شیوه‌نامه‌ها اعتماد عمومی را افزایش می‌دهد و فاصله مردم و مسئولان را کاهش می‌دهد و باعث رونق اقتصادی می‌شود. شفاف‌سازی جلوی نابرابری درآمدها را می‌گیرد، توسعه‌یافتگی را تسریع و عدالت درآمدی را همگانی می‌کند. شفافیت رضایتمندی و رفاه عمومی و همبستگی ملی را گسترش می‌دهد. همه مردم کشور در هر موقعیت و جایگاه و مسئولیتی که هستند، باید مسیر شفاف‌سازی را هموار کنند و به شفاف‌سازان بپیوندند.

ارسال دیدگاه شما

روزنامه در یک نگاه
ویژه نامه